# Słownik pojęć * ICO (Initial Coin Offering) – początkowa oferta monety/kryptowaluty, forma crowdfundingu w świecie blockchain. Projekt emitujący nowe tokeny sprzedaje je inwestorom w zamian za kapitał na rozwój. ICO jest analogiczne do IPO na giełdzie, ale dotyczy tokenów zamiast akcji – inwestorzy kupują tokeny licząc na wzrost ich wartości lub określone korzyści w ekosystemie projektu.\
* Token użytkowy (utility token) – rodzaj tokena kryptowalutowego tworzonego w celu wykorzystania w danej platformie lub aplikacji. Posiadacz tokena użytkowego uzyskuje dostęp do usług, funkcjonalności lub przywilejów oferowanych przez projekt (np. dostęp do platformy, zniżki, prawo głosu w decyzjach społeczności). Token użytkowy nie stanowi udziału w firmie ani prawa do jej zysków – jego wartość wynika z użyteczności i popytu w ramach ekosystemu.\
* Token bankowy – termin określający token cyfrowy powiązany z tradycyjnym systemem finansowym. Najczęściej odnosi się do stablecoinów emitowanych przez banki lub instytucje finansowe, które reprezentują walutę fiat (np. cyfrowy dolar wspierany rezerwami bankowymi). Token bankowy może też oznaczać tokenizowany odpowiednik depozytu bankowego lub papieru wartościowego. Cechuje go nadzór regulacyjny i centralne wydawanie – w przeciwieństwie do typowych kryptowalut, tokeny bankowe mają gwarantowane pokrycie w aktywach tradycyjnych i służą do transferu wartości pieniężnej w ekosystemie blockchain.\
* Blockchain – technologia łańcucha bloków, czyli zdecentralizowana baza danych, w której informacje (np. o transakcjach) są grupowane w bloki połączone ze sobą kryptograficznie. Blockchain umożliwia bezpieczne i niezmienne przechowywanie oraz przekazywanie danych bez potrzeby istnienia centralnej instytucji zaufanej. Każdy kolejny blok zawiera kryptograficzne odwołanie do poprzedniego, co sprawia, że próba zmiany danych wymagałaby zmodyfikowania wszystkich kolejnych bloków – dzięki temu blockchain jest odporny na manipulacje i awarie pojedynczych węzłów sieci.\
* KYC (Know Your Customer) – zasada „Poznaj Swojego Klienta”, czyli procedury weryfikacji tożsamości użytkowników stosowane przez firmy finansowe i projekty kryptowalutowe. Celem KYC jest potwierdzenie, że klient jest tym, za kogo się podaje, oraz zebranie podstawowych informacji (imię, nazwisko, dokument tożsamości, adres zamieszkania). KYC pomaga w zapobieganiu nielegalnym działaniom finansowym, takim jak pranie pieniędzy czy finansowanie terroryzmu, poprzez identyfikację uczestników transakcji.\
* AML (Anti-Money Laundering) – określenie procedur i regulacji służących przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Polityka AML wymaga od firm (w tym projektów kryptowalutowych) monitorowania transakcji, raportowania podejrzanych operacji oraz stosowania środków bezpieczeństwa (np. KYC) w celu uniemożliwienia wprowadzania do obiegu środków pochodzących z przestępstw. Przestrzeganie zasad AML jest obowiązkowe i chroni zarówno projekt, jak i inwestorów, przed uwikłaniem w działalność przestępczą.\
* DeFi (Decentralized Finance) – zdecentralizowane finanse, ekosystem finansowych aplikacji działających na blockchainie, które eliminują tradycyjnych pośredników (banki, giełdy centralne). W ramach DeFi użytkownicy mogą bezpośrednio dokonywać typowych operacji finansowych: brać i udzielać pożyczek, lokować środki aby otrzymywać odsetki (tzw. yield farming), handlować aktywami na zdecentralizowanych giełdach, czy zawierać ubezpieczenia – a wszystko to poprzez smart kontrakty. DeFi charakteryzuje się wysoką transparentnością (kod i zasady działania są publiczne) oraz dostępnością globalną (wystarczy portfel kryptowalutowy, by skorzystać z usług, bez czasochłonnej papierologii).\
* Smart kontrakt (smart contract) – inteligentna umowa działająca w sieci blockchain, w postaci programu komputerowego. Smart kontrakt automatycznie egzekwuje warunki umowy zaprogramowane w jego kodzie – oznacza to, że gdy zajdą określone okoliczności, kontrakt samoczynnie wykona zaplanowane działania (np. prześle środki z depozytu do sprzedawcy po spełnieniu warunku). Smart kontrakty eliminują potrzebę zaufania do pośredników, ponieważ kod pełni rolę zaufanej strony – transakcje są nieodwracalne i transparentne. Ta technologia umożliwia tworzenie zdecentralizowanych aplikacji (dApps) i stanowi podstawę działania ekosystemu DeFi.\
* Web3 – termin odnoszący się do trzeciej generacji Internetu, opartej na decentralizacji, blockchainie i kryptografii. W modelu Web3 użytkownicy zyskują większą kontrolę nad swoimi danymi i cyfrowymi zasobami – zamiast polegać na gigantach technologicznych, korzystają z sieci peer-to-peer oraz protokołów open-source. Web3 obejmuje m.in. kryptowaluty, tokeny NFT, zdecentralizowane aplikacje i DAO (zdecentralizowane autonomiczne organizacje). Idea Web3 zakłada Internet bardziej demokratyczny i odporny na cenzurę, w którym wartość tworzona przez społeczność jest sprawiedliwiej dystrybuowana dzięki wykorzystaniu tokenów i blockchaina.\
Vesting – mechanizm polegający na odroczonym uwalnianiu tokenów zgodnie z ustalonym harmonogramem. Tokeny objęte vestingiem są początkowo zablokowane (np. przyznane zespołowi czy inwestorom, ale zamrożone na smart kontrakcie) i odblokowują się stopniowo, porcjami – na przykład co miesiąc uwalniany jest pewien procent puli tokenów. Okres vestingu może trwać miesiące lub lata, często z zastosowaniem tzw. cliff (początkowego opóźnienia, podczas którego nic nie jest uwalniane). Cel vestingu to zabezpieczenie projektu i inwestorów przed sytuacją, w której duża liczba tokenów trafia na rynek naraz (co mogłoby załamać cenę). Dzięki vestingowi kluczowi uczestnicy projektu (np. założyciele, członkowie zespołu, wczesni inwestorzy) są motywowani do długoterminowego zaangażowania, ponieważ pełny dostęp do swoich tokenów uzyskują dopiero po upływie określonego czasu i wraz z rozwojem projektu.
--- # Agent Instructions: Querying This Documentation If you need additional information that is not directly available in this page, you can query the documentation dynamically by asking a question. Perform an HTTP GET request on the current page URL with the `ask` query parameter: ``` GET https://b4bank.gitbook.io/b4bank-docs/slownik-pojec.md?ask= ``` The question should be specific, self-contained, and written in natural language. The response will contain a direct answer to the question and relevant excerpts and sources from the documentation. Use this mechanism when the answer is not explicitly present in the current page, you need clarification or additional context, or you want to retrieve related documentation sections.